Automatisering Gids

Om een referentiecase op te bouwen, zette de IT-dienstverlener, samen met partijen als Stichting Natuur en Milieu, drie technische universiteiten, Rabobank en Athlon Car-lease de schouders onder de ‘open-source’-ontwikkeling van het elektromotorische autootje c,mm,n [spreek uit: common], dat afgelopen week op de AutoRAI in Amsterdam alom bewondering oogstte. De bijdrage van Logica concentreerde zich uiteraard op de IT-ondersteuning van de crowd-samenwerking door middel van een (eveneens open source) ‘online collaboration platform’ (OCP).

Het ‘karretje’, waarvan nog deze zomer een eerste rijdend prototype beschikbaar moet zijn, is bedoeld om een impuls te geven aan de ontwikkeling van milieu- en grondstofvriendelijker persoonlijk vervoer. De ontwikkeling ervan maakt deel uit van Natuur en Milieus Actieplan Elektrisch Rijden. Dat is erop gericht in 2010 tweeduizend elektrische auto’s op de Nederlandse wegen te hebben en daarna in tien jaar tijd door te stoten naar een miljoen.

Behalve over de auto’s zelf wordt ook collectief nagedacht over oplaadpunten, netcapaciteit, accu’s en zelfs over de verspreiding van de benodigde kennis naar bijvoorbeeld garages en wegenwacht.

Een van de opmerkelijkste facetten van de c,mm,n-auto is dat de ontwikkeling ervan geheel is gemodelleerd naar het crowdsourcingmodel, waarbij zoveel mogelijk partijen – elk vanuit eigen expertises en belangen – participeren. Ongeveer zoals dat ook gebeurt bij de ontwikkeling van open-sourcesoftware of Wikipedia. Maar dan gestructureerder, want het ontwikkelproces van een auto is complex en vergt uitvoerige dialoog en afstemming tussen sterk uiteenlopende disciplines als vervoersspecialisten, ontwerpers, werktuigbouwkundigen, beleidsmakers en andere geïnteresseerden.

Om het voor c,mm,n vereiste crowd-projectmanagement te ondersteunen, nam Logica de uitdaging aan om een online samenwerkingsplatform te ontwikkelen, dat behalve een centrale opslag van projectinformatie (CAD, maar ook .jpg, Word of wat dan ook) ook functies biedt op het gebied van rolverdeling, toegangs- en wijzigingsrechten, workflowmanagement en uiteindelijk ook voortgangsrapportage.

Om kruisbestuiving te bevorderen en dubbel werk te helpen voorkomen, zou het platform niet alleen moeten vastleggen, rapporteren en communiceren, maar (op basis van tags) ook actief op zoek moeten gaan naar dwarsverbanden tussen de aangeleverde ideeën. De uitdaging om zo’n platform te ontwikkelen, werd binnen Logica opgepakt door de ‘Working Tomorrow’-deelnemer (zie kader) Remmert Stipdonk, die deze klus als afstudeerproject koos voor zijn studie industrieel ontwerp aan de TU Delft.

Voor de ontwikkeling van wat al snel het ‘Online Collaboration Platform’ (OCP) ging heten, kozen Stipdonk en Logica – in lijn met de aard van het c,mm,n-project – voor open-sourcecomponenten. Voor de database wordt MySQL ingezet. Alfresco voorziet in de benodigde ECM-functionaliteit en de gebruikersinterface is gemaakt met Adobe Flex (dat tegenwoordig ook deels open source is). Aanvullende functies, onder meer voor de communicatie tussen de gebruikersinterface en Alfresco, werden door Logica Philippines ontwikkeld in de open-sourceprogrammeertaal Java.

Logica’s doelen met OCP gaan natuurlijk aanmerkelijk verder dan alleen het autootje c,mm,n. In wezen is OCP een hulpmiddel dat overal kan worden ingezet waar het erop aankomt ideeën te benutten van grote aantallen onafhankelijk opererende deelnemers. Ongeacht of het daarbij nu om open source of om commerciële ‘crowdsourcing’ gaat.

Logica Nederlands directeur Innovatie, Gerben Mak, denkt dat OCP bij klanten van Logica de praktijk van crowdsourcing in een versnelling kan brengen: “Het c,mm,n-project toont aan dat crowdsourcing een krachtige manier is om nieuwe projecten en diensten vorm te geven.” Logica levert bijvoorbeeld al een toegespitste variant van OCP aan de rijksoverheid, waar een proefproject loopt om ambtenaren van de verschillende ministeries synchroon te laten bijdragen aan het oplossen van beleidsvraagstukken. OCP kan ook een instrument zijn voor gemeenten die de inspraak van burgers willen organiseren, bijvoorbeeld op planologisch gebied.

ICT Uitvoeringsorganisatie van de overheid (ICTU) overweegt OCP als platform waarop ministeries inzichten en maatregelen op het gebied van IT-huishouding kunnen uitwisselen en harmoniseren.

Mak ziet open source als strategisch voor Logica Nederland. De omzetbijdrage is op dit moment weliswaar nog niet heel erg groot, maar klanten vragen er in toenemende mate naar. Het niet hoeven betalen van licenties is daar vaak nog niet eens de belangrijkste drijfveer. Het mijden van ‘vendor lock-in’ en de toegenomen vrijheid om zelf interface en aanvullende modules te ontwikkelen, leggen volgens Mak vaak nog meer gewicht in de schaal. Vooral dat laatste maakt open source voor een dienstverlener als Logica extra aantrekkelijk.

Mak bevestigt in dit verband dat de markt voor diensten rond open source ‘soepeler’ is. Dat geldt met name voor de overheidsmarkt, waar het programma Nederland Open in Verbinding een extra impuls geeft aan de vraag naar diensten rond open source. Logica speelt daarop in via een omstreeks vijftig specialisten tellend open source competence center voor de ‘public’ markt. De drie andere markten waarop Logica actief is – Financial Services, Energy, Utilities & Telecoms en Industry, Distribution & Transport – moeten het vooralsnog zien te stellen met ‘virtuele competence centers’.

Het online collaboration platform voorziet behalve in informatiedeling ook in tal van workflow- en projectmanagementfuncties. Zo is er een dashboard waarop deelprojecten in relatie tot elkaar worden gevisualiseerd als gekleurde blokjes. De omvang van de blokjes is indicatief voor de hoeveelheid werk die er inmiddels in is geïnvesteerd. De kleur zegt iets over de ‘gezondheid’ van het deelproject; groen betekent veel recente inbreng, rood duidt op weinig actuele betrokkenheid.