Automatisering Gids

Maatwerk blijft in veel organisaties onontkoombaar. Maar dat betekent niet dat traditionele programmeurs zich als beroepsgroep geen zorgen hoeven te maken. Maatwerk – ook aan de ‘buitenkant’ van bestaande systemen – vergt lang niet altijd meer de inzet van programmeurs. Dat bewijst de evolutie van het AWBZ-systeem bij Agis in Amersfoort.
Net als andere zorgverzekeraars werkt Agis aan het moderniseren van een stel traditionele, monolithische mainframeapplicaties, waarvan het systeem voor de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) er een is. Dat systeem regelt de registratie van verzekerden, zorgindicaties, opnames, zorgverleners, indicatieorganen et cetera. De grote wetswijzigingen op het gebied van de AWBZ-registratie zijn in de loop der tijd wel in de backoffice­applicatie verwerkt. Maar in de procesondersteuning aan de ‘voorkant’ ontstond een zekere wildgroei. “Daar zijn mensen snel geneigd mooie Excel-spreadsheets, macro’s en Access-applicaties in elkaar te klussen”, zegt Björn van der Poel, architect Processen en Automatisering bij Agis. Ook het feit dat voor de inkoop van zorg niet langer vaste ‘producten’ en prijzen gelden, zoals vroeger, schiep een behoefte aan nieuwe functionaliteit die in de backofficeapplicatie niet aanwezig was. Offertes en afspraken belandden vooralsnog in papieren dossiers.
Ondertussen was wel een aanvang gemaakt met de fundamentele herbouw van de Agis-kernapplicaties volgens de gangbare SOA-, BPM- en procesoriëntatieprincipes. “Maar dat is een meerjarentraject”, zegt Van der Poel. Snel functionaliteit bijbouwen aan de ‘voorkant’ van het AWBZ-zorginkoopproces was er niet bij. Dat lukte wel met software van het jonge Nederlands bedrijf Mendix. Van der Poel weet niet meer precies hoe Agis bij Mendix terechtkwam, maar was als architect onder de indruk. “Je definieert je projectflow en je datamodel en vervolgens druk je op de knop en je applicatie staat er zonder te programmeren. En met een zodanig inzichtelijk proces dat je er later mee verder kunt.”
Aanvankelijk was de gedachte de Mendix-software als tijdelijke oplossing te gebruiken. “Voor de grote integratietrajecten moet je daar immers niet zijn.” De centrale software voor de SOA-doelarchitectuur, een servicebus (ESB) en de BPM-software iProcess (voorheen Staffware) van Tibco, bleek goed te voldoen, maar is ‘niet zo sterk in de voorkant’. Een tool waarbij de processpecificatie gebeurt vanuit de gebruikersinterface, blijkt een goede – blijvende – aanvulling. “Het risico dat er anders onevenredig veel tijd gestoken wordt in het opleuken van de gebruikersschermen elimineer je zo.” De vanuit de Mendix-software gebouwde procesmodellen fungeren volgens Van der Poel ook goed als ‘praatplaat’ voor het management. “Het zijn dezelfde bolletjes en pijltjes die je ook elders gebruikt.”
De ‘bouwers’ zijn vooral mensen met een bedrijfskundige achtergrond die goed kunnen communiceren. Verstand van de modelleertaal UML kan helpen, maar dat hoeft niet per se.
Voor de ongeveer driehonderd zorgaanbieders (zoals verpleeghuizen) werd een selfserviceportal gebouwd, evenals een workflowportal voor Agis-medewerkers. Bij Agis is de ontwikkeling meteen gecombineerd met de kortcyclische ‘agile’-ontwikkelaanpak. “In workshops schakelen de ontwikkelaars met de business en dan teken je een proces uit en een dag later kun je zien en voelen hoe het in de praktijk werkt. Door er op zo’n kortcyclische manier mee aan de gang te gaan, is er een enorme acceptatie. Het dwingt mensen ook tot nadenken over wat ze precies willen.”
Voor de zaken die met Mendix worden aangepakt, werkt het goed, maar “zo gauw je een proces wilt beetpakken dat aan alle kanten integreert met andere processen, dan moeten we mensen op dit moment teleurstellen en moeten we het met de andere nieuwe spullen netjes doen.”
Veel zorgen over een ‘vendor lock-in’ heeft Van der Poel niet. “Wel natuurlijk voor wat betreft de directe executeerbaarheid van de modellen. Maar als je het afzet tegen de migreerbaarheid van duizend regels broncode, heb je gewoon een dikke voorsprong. Je hebt altijd een model dat tot op de komma aangeeft wat de applicatie zou moeten doen.”
Agis is sinds 1 januari vorig jaar onderdeel van Eureko, waarvan Achmea het grootste deel uitmaakt. De Achmea-bedrijven zijn wel met een centrale IT-aanpak bezig, maar Agis bepaalt de komende jaren nog zijn eigen IT-beleid. De doelarchitectuur, waarvan de Mendix-software nu ook deel uitmaakt, zal zich volgens Van der Poels verwachting niet beperken tot de AWBZ-applicatie. “Als je je zaken goed op orde hebt als je gaat integreren, is dat altijd makkelijker dan wanneer je de zaak maar op zijn beloop laat en die moloch laat groeien.”

Het model is de applicatie
‘Het model is de applicatie’ is het uitgangspunt van het in 2005 opgerichte Mendix, een spin-off van de TU Delft en de Erasmus Universiteit. Het bedrijf heeft inmiddels vijftig medewerkers en maakt een snelle groei door.
De belangrijkste onderdelen van het Mendix-platform zijn de Business Modeler, de Business Server en de Webclient. In de Business Modeler zijn de procesmodellen aan te maken, gebruikmakend van DSL’s (domain specific languages, in plaats van de meer generieke modelleertaal UML).
De Mendix Business Server is een uitgebreide ‘runtime’-omgeving waarin de gegenereerde modellen rechtstreeks ten uitvoer worden gebracht, zonder dat er code wordt gegenereerd. Deze software maakt Mendix’ slogan mogelijk.
De applicaties openbaren zich naar keuze via een webservice naar een andere applicatie, via integratie met een bedrijfsportal, of via Mendix’ eigen Webclient, een AJAX-gebaseerde client die gebruikmaakt van een bibliotheek van servercomponenten.