Sinds dit jaar zitten ook een paar hbo-studenten in de klaslokalen bij SAP. Zij volgen de SAP-bacheloropleiding. SAP is niet de enige leverancier die studenten al tijdens de studie een specialisatie aanbiedt, maar het initiatief is niet onomstreden.
De begane grond van het nieuwe SAP-hoofdkantoor in Nederland, een kolossale doos van glas en staal langs de A2 bij Den Bosch, is volledig bestemd voor opleidingen. Gemiddeld honderd cursisten per dag maken gebruik van de klaslokalen. Er worden diverse cursussen gegeven: standaardtrainingen over de verschillende onderdelen van het SAP-systeem, waarvoor iedereen zich kan inschrijven. Klantspecifieke trainingen, waarin medewerkers van één klant een standaardtraining volgen. Er zijn ‘academies’, trainingen die snel achter elkaar worden gegeven en die worden afgesloten met een certificering. Meestal zijn het consultants die de trainingen volgen, een enkele keer gaat het om eindgebruikers. En sinds dit jaar zitten ook een paar hbo-studenten in de klaslokalen bij SAP. Zij volgen de SAP-bacheloropleiding: hbo Bedrijfskundige Informatica, met een specialisatie in SAP.
René Megens, manager Education bij SAP, vertelt dat het initiatief voor deze opleiding kwam van een relatie van SAP, Alterim. Deze detacheerder van financieel personeel vroeg zich af waarom IT-studenten niet vaker werken en leren combineren, zoals bijvoorbeeld bij accountants het geval is. Alterim stelde voor om een reguliere hbo-opleiding Bedrijfskundige Informatica (BI) te combineren met een SAP-certificering. SAP vond het een goed voorstel, aldus Megens, omdat het helpt “het ecosysteem van SAP-consultants te vergroten”.
Ook een hogeschool wilde meewerken. De opleiding ging in september van start en is een duaal traject van vier dagen werken en één dag leren. De studenten worden geselecteerd door Alterim en komen bij de detacheerder in dienst. De ene schooldag per week volgen de studenten de lessen op de hogeschool, een aantal keer per jaar doen ze een trainingsweek bij SAP in Den Bosch. Ze kunnen zich specialiseren in bepaalde SAP-aandachtsgebieden, zoals customer relationschip management. Als ze het traject succesvol doorlopen, dan hebben de studenten na vier jaar een hbo-diploma BI, een SAP-certificering en vier jaar werkervaring. Het contract met Alterim is na hun afstuderen afgelopen. Het klinkt interessant, maar toch loopt het niet storm bij deze nieuwe opleidingsvorm. Vier kandidaten zijn dit najaar begonnen. Megens ziet vooral een terughoudendheid bij klanten: “Ik denk dat het een prachtig idee is, maar dat de markt er zeker nog aan moet wennen.”
De SAP-bachelor is bijzonder binnen het brede scala aan IT-opleidingsvarianten, omdat het een opleiding in een specifieke technologie is die onderdeel uitmaakt van het reguliere onderwijs. Er zijn wel meer IT-bedrijven die investeren in het reguliere onderwijs, maar niet met zo’n specifieke technologie. Cisco is daar een voorbeeld van: het heeft sinds 1997 de Cisco Networking Academy, een uitgebreid programma van online cursussen en interactieve tools waarmee wereldwijd gemiddeld zeshonderdduizend studenten (in 160 landen) elk jaar leren over netwerken. Er zijn cursussen voor het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, mbo, hbo en wo.
“Studenten doen er kennis op over hoe netwerken in elkaar zitten”, zegt Desmond Jas van Cisco. Cisco heeft deze Academy omdat het de algemene kennis van ICT wil vergroten, vooral in snelgroeiende economieën is de interesse groot. Jas was jarenlang verantwoordelijk voor onder meer de Academy in Nederland. Tegenwoordig houdt hij zich bezig met een onderwijsprogramma dat zich specifiek richt op nieuwe Cisco-medewerkers, het Sales Associate Program. Hierin leren starters met nul tot vier jaar werkervaring over Cisco-producten en leren ze vaardigheden die van belang zijn voor hun werk als (pre-sales)consultant of accountmanager. In augustus is onlangs voor het vijfde jaar een groep van 146 studenten begonnen, uit Europa, Latijns-Amerika, Afrika en het Midden-Oosten. Na elk kwartaal gaan ze terug naar hun thuisland en lopen ze daar stage bij Cisco, waarin ze het geleerde in de praktijk brengen. Dit jaar doen er acht Nederlanders mee aan het programma, vorig jaar waren dat er vier.
Cisco vond het nodig om dit programma te starten, omdat ze merkten dat nieuwe medewerkers een aantal vaardigheden misten, zegt Jas. “Softskills, zoals klantgerichte communicatie. We merken dat ze ook moeten wennen aan de snelheid en intensiteit waarmee binnen ons bedrijf wordt gewerkt. We hebben allerlei instrumenten om online samen te werken, zoals WebEx en TelePresence, en gebruiken die ook. De studenten leren in het programma daarmee om te gaan.” Zou Cisco dit soort zaken niet liever onderbrengen in het reguliere onderwijs? Jas zegt dat er wel gesprekken zijn met universiteiten en hogescholen om te verkennen wat mogelijk is. Echter, de studenten uit het programma komen uit veertig landen en het is erg lastig om met het reguliere onderwijs in al deze landen te overleggen. “Is het de investering waard om met al deze instanties te praten, of kunnen we het beter zelf blijven doen? Het gouden antwoord hebben we nog niet gevonden.”
Centric heeft dat probleem niet: deze dienstverlener heeft in Nederland samen met opleider NCOI een eigen hbo-traject opgezet, een bachelor bedrijfskunde, voor medewerkers die wel op hbo-niveau werken, maar nog geen hbo-diploma hebben. Ze kunnen dat bij het NCOI behalen, in eigen klasjes met collega’s van Centric. Stages en andere opdrachten kunnen ze bij Centric doen en er kan vrijstelling voor eerder verworven competenties worden gekregen. Het is een voorbeeld van de diverse opleidingsmogelijkheden bij de IT-dienstverlener, zegt HR-manager Angela Smeink. Wat vindt zij van opleidingen voor een specifieke technologie binnen het reguliere onderwijs? “Voor onze detacheringstak kan het prettig zijn als beginnende medewerkers al zo ver zijn gespecialiseerd dat ze snel inzetbaar zijn. Maar voor onze divisie die producten en diensten ontwikkelt, is het belangrijker dat medewerkers breed geschoold zijn. Wij kijken dan welke kennis en interesses zij hebben en leiden ze daarna zelf op.”
Een nadeel van een opleiding die zich specifiek richt op een product of technologie, is de beperkte houdbaarheid, zegt Smeink. Zeker bij opleidingen die drie tot vier jaar duren, zoals de SAP-bachelor, bestaat de kans dat de opgedane kennis op het moment van afstuderen verouderd is. “Je moet oppassen dat je geen hypes gaat najagen. Want technologie veroudert snel”, zegt ze. Is het daarom wel zo’n goed idee om in het reguliere onderwijs dit soort opleidingen aan te bieden? Megens van SAP meent van wel: “De studenten hebben een hbo-BI-diploma als ze de bachelor afronden. Daarnaast hebben ze vier jaar ervaring in het werken met een ERP-systeem en dat is altijd nuttig. Ook als de specifieke technologie niet meer wordt gebruikt, want ze weten hoe ERP in elkaar zit en welke manier van denken erbij hoort.” Daar is Smeink het mee eens: “Er zijn altijd raakvlakken met andere technologieën.”
Als het werk echter zeer gespecialiseerd is, dan hebben werkgevers liever breed geschoolde mensen. Zoals Sioux, een bedrijf dat embedded software ontwikkelt. Directeur Hans Duisters: “Ik denk dat je in een reguliere opleiding niet moet kiezen voor een bepaalde technologie, zoals Linux of Microsoft. Beter is het een brede opleiding te krijgen waarin je goed leert wat softwareontwikkeling is, hoe je een architectuur opzet, een database ontwerpt, een userinterface maakt, hoe je problemen oplost. Dan krijg je vakmensen met een groot analytisch vermogen en daar kunnen wij wat mee.” Sioux zorgt er vervolgens zelf voor dat de technologische kennis van zijn medewerkers actueel blijft, in een branche waarin de technologie zich snel ontwikkelt, zegt Duisters. Onder meer met een opleidingsbudget van 6000 euro per medewerker per jaar. En het ‘hot-or-not-programma’, waarvoor het bedrijf goeroes uitnodigt voor lezingen. Aan zo’n lezing is meestal ook een cursus van een paar dagen verbonden, die de uitgenodigde gast verzorgt. Bijvoorbeeld over Ruby on Rails of modelgedreven softwareontwikkeling. En zo bestaat er een groot scala aan opleidingen, bedrijfsspecifiek en algemeen, om het ‘IT-ecosysteem’ te blijven voeden.