De lancering van versie 1.5 van het open source contentmanagementsysteem Joomla! was als een strak geleide militaire operatie. Tientallen mensen over de hele wereld moesten worden aangestuurd. Vrijwilligers op alle continenten hielpen mee. Nederlanders speelden een belangrijke rol in het uitrollen van het open-sourceprogramma.
Joomla! is hot. In de maand maart telden de sites van de Joomla-community vier miljoen unieke bezoekers, die negentien miljoen pagina’s bekeken. Dagelijks kwamen er die maand 1305 berichten per dag binnen op het forum, waarin meer dan 275.000 onderwerpen werden aangekaart. Het forum telt rond de 190.000 gebruikers. Op de Nederlandse communitysite www.dutchjoomla.org staan ongeveer 45.000 gebruikers geregistreerd. De nieuwe versie werd in twee maanden tijd zeshonderdduizend keer gedownload.
Het systeem is gemaakt door ontelbare vrijwilligers. Op de projectomgeving joomlacode.org staan 82.000 programmeurs geregistreerd die daar extensies bouwen. Joomla! is in PHP geschreven en werkt met een MySQL-database.
Het framework in versie 1.5 is totaal opnieuw gebouwd. Behalve aan de Joomla!-core sleutelen programmeurs aan nog eens 2225 projecten. Op dit moment zijn 2850 extensies voor Joomla! beschikbaar. En het kan niet op: het pakket is in meer dan zestig talen verkrijgbaar. De organisatie is de tel kwijt als het om gebruikers gaat. Miljoenen sites draaien erop.
Een van de spinnen in het Joomla!-net is de Nederlander Wilco Jansen, die in februari 2005 de community binnenstapte en in mei 2006 werd gevraagd in het kernteam mee te draaien. In het dagelijks leven is hij manager van de IT-afdeling bij een aantal bedrijven. Jansen heeft ruime ervaring met systeemontwikkeltrajecten.
Aan de top in de Joomla!-wereld staan drie projectmanagers. Daaronder zitten de werkgroepen die zich elk op een eigen taak concentreren. Met zes andere coördinatoren stuurt Jansen vijf werkgroepen met zo’n 250 mensen aan. Dat behelst het programmeren van Joomla!, de infrastructuur, het zoeken naar en verbeteren van fouten in de code en tot slot het maken de documentatie en vervolgens vertalingen in meer dan zestig talen. Jansen had de leiding van het programmeerteam.
De lancering van Joomla! 1.5 was een titanenklus. “Het is een ‘major release’. Joomla! is nu volledig objectgeoriënteerd en pattern-gebaseerd en daarmee hebben we een heel stevige fundering voor de toekomst”, zegt Jansen. De deadline werd slechts met twee weken overschreden. “De release hadden we op 7 januari van dit jaar gepland, maar dat werd uiteindelijk 22 januari. Dat is heel goed gegaan, zeker als je beseft dat je alleen maar met vrijwilligers werkt. Het afgelopen jaar hadden we twee mensen die om uiteenlopende reden met hun programmeerwerk stopten. Iedereen is hypergemotiveerd, maar dan ook hypergemotiveerd. Sterker nog, we moeten ze afremmen’’, aldus Jansen, die in het bedrijfsleven soms wel anders tegenkomt.
In de twee weken voor de lancering van 1.5 had Jansen dagelijks contact met zijn collegalid van het kernteam, Louis Landry uit de Verenigde Staten. Landry: “Op een gegeven hadden we rond de klok contact. Als Wilco naar bed ging, kwam ik eruit. Via Skype telefoneerden we dan eerst een uur om alle zaken goed door te praten. En als ik naar bed ging, werd Wilco wakker en communiceerden we weer een uur. En dat twee weken lang.” Jansen vertelt dat de leden van het kernteam op de meest uiteenlopende manier met elkaar communiceerden. Via maillijsten, IRC, videocontact, testomgevingen, SubversionControl waarmee de tienduizenden regels code werd gecontroleerd en als topper een eigen wiki, waar in de eerste tweeëneenhalve maand circa duizend mensen de meest uiteenlopende documenten plaatsten. “Voordeel daarvan is dat we veel en veel meer documenteren. Het loopt nu als een tierelier.”
Een onderdeel van Joomla!-gemeenschap is de Bug Squad, die op gezette tijden activiteiten organiseert. Vlak voor de lancering van Joomla! 1.5 waren de twintig leden simultaan actief tijdens tweeweekse sessies in New York, San Francisco, Washington, Vancouver en Brussel. Ze testten de software uitgebreid en losten direct zo’n honderd problemen op. Een andere groep van 52 mensen maakte tijdens een zogeheten documentatiekamp in Brussel en Vancouver de complete documentatie.
Twee weken voor de deadline van 1.5 was de zogeheten ‘soft freeze’. Alle handleidingen en documentatie werden in die periode vertaald. Alleen kleine problemen in de code konden nog worden verwerkt. Wijzigingen die de vertaling raakten, werden aan de kant gelegd. In die veertien dagen werd Joomla! uitgebreid en intensief getest. Daarna werd de code gestabiliseerd. Drie dagen voor de deadline was een testoplevering. De release werd op de site klaargezet. Een dag van tevoren werd een nieuwsbericht gemaakt. Alle vertalers kregen de gelegenheid om dat persbericht voor hun lokale site te vertalen. En toen was het moment daar: een nieuwe boreling zag het licht.
“Het is een fantastische prestatie als je nagaat dat we het afgelopen jaar twaalf releases hadden en de versie 1.5 wel een hele grote is. We hebben weleens een release uitgesteld omdat iemand zijn werk niet op tijd af had, maar dat is eerder uitzondering dan regel. In zo’n geval doen we niet moeilijk en maken we gewoon een nieuwe planning.”
De planning voor de volgende release is gebaseerd op wensen van gebruikers en van het programmeerteam zelf. Aan de hand van ingevulde whitepapers voor de 1.6-versie van Joomla! ontstond een lijst met 140 projecten voor de meest uiteenlopende functionaliteiten. “Afhankelijk van de beschikbare programmeurs en de complexiteit van die functionaliteiten hebben we die lijst afgetopt. We hebben versie 1.5 nu geëvalueerd en besloten dat we voor de volgende, kleine release vijf tot zes grote veranderingen doorvoeren. Binnen vier tot zes maanden willen we 1.6 uitbrengen, vrij vlot daarna 1.7. In die tussentijd willen we ook werken aan een stabiele code. Alles wat klaar is, nemen we in deze versie mee en anders in de volgende release.”
Programmeurs werken nu in elk geval aan de Acces Control List, waar heel veel om is gevraagd, en aan een optie waarmee uitbreidingen automatisch geüpdatet kunnen worden. Met Joomla! 2.0 heeft het ontwikkelteam heel andere dingen in gedachten. In elk geval komt er een nieuwe database. “En dan breken we ook met de backward compatibility van het programma. Dan wordt Joomla! compleet nieuw.
“Joomla! is zó groot geworden dat we nu op een omslagpunt komen. We hebben de eerste discussie al gehad over de vraag of we dit nog van elkaar kunnen vragen. Het begint heel erg op een professionele organisatie te lijken”, aldus Wilco Jansen. De spin-off in Nederland bedraagt in 2006 naar schatting 30 tot 35 miljoen euro. In Nederland leven op dit moment enkele tientallen mensen fulltime van Joomla!. De markt is denk ik veel groter dan wij kunnen bevroeden.”
Brede interesse
Verschillende grote bedrijven, zoals Google en Microsoft, hebben interesse getoond om bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van het contentmanagementsysteem Joomla!. De toegezegde bijdragen liggen op het vlak van integratie zoals Gmail-authenticatie, dat inmiddels al standaard aanwezig is, en ondersteuning van andere databasesystemen dan MySQL.
Het succes is in relatief korte tijd bereikt. De eerste versie van Joomla!, dat is gebaseerd op Mambo van het Australische Miro, werd in september 2005 aangekondigd. Het systeem is compleet door vrijwilligers geschreven en steekt menig commercieel programma naar de kroon. De zoekvolumes in Google van bijvoorbeeld Joomla! en SharePoint van Microsoft laten grote verschillen zien. Ook soortgelijke cms-systemen als Drupal, Typo3 en Wordpress komen er in die vergelijking niet aan te pas.
Een van de grootste sites die op Joomla! gaat draaien, is www.quizilla.com van muziekzender MTV. Wekelijks worden op de kindersite 40 miljoen pagina’s bekeken. Ex-lid van het Joomla!-kernteam Mitch Pirttle verdient er een goede boterham aan. Hij werkt er zelf al een jaar fulltime aan. In Nederland draaien bijvoorbeeld de sites van Veronica Magazine en NS HighSpeed op Joomla!